Dwie litery, które dotarły przy pierwszej próbie, to L i O. „LO” to dwie pierwsze litery angielskiego polecenia LOGIN, służącego do logowania się do systemu. Wieczorem 29 października 1969 roku programista Charley Kline z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles próbował zalogować się do komputera Stanford Research Institute w Menlo Park. Po drugiej stronie czekał Bill Duvall. Testowali nową sieć ARPANET, a zdalna maszyna uległa awarii, zanim Kline dokończył polecenie. Około godziny później logowanie się powiodło. Nieudana próba stała się najbardziej znanym epizodem historii sieci; praca, która umożliwiła drugą, zasługuje na tyle samo uwagi.

Po pięćdziesięciu siedmiu latach historię często sprowadza się do stwierdzenia, że Internet zaczął się od „LO”. To sugestywny obraz rocznicowy, ale wymaga dwóch zastrzeżeń. ARPANET była siecią badawczą, która pomogła doprowadzić do powstania Internetu, nie dzisiejszą siecią globalną. Zachowany rękopiśmienny dziennik UCLA nie wymienia też dwóch liter: zapisano w nim rozmowę z SRI „host to host”, czyli między komputerami podłączonymi do sieci. Relacja o wpisanych znakach pochodzi od uczestników. Dokument i wspomnienia pokazują różne części tego samego wydarzenia.

Test z terminem wykonania

Amerykańska Agencja Zaawansowanych Projektów Badawczych, ARPA, finansowała badania informatyczne w oddzielnych uczelniach i laboratoriach. Jej kierownictwo chciało umożliwić badaczom korzystanie z odległych komputerów i współdzielenie zasobów bez osobnego połączenia terminalowego z każdą maszyną. Bob Taylor promował pomysł, Larry Roberts organizował program sieciowy, a zespół Bolt, Beranek and Newman, znany jako BBN, zbudował komputery pośredniczące między większymi maszynami a siecią. Urządzenia nosiły nazwę Interface Message Processors, w skrócie IMP, i obsługiwały ruch we wczesnej sieci.

UCLA otrzymał pierwszy IMP pod koniec sierpnia 1969 roku i na początku września połączył go z komputerem SDS Sigma 7. SRI dostał drugi IMP w październiku, a później w tym miesiącu podłączył swój komputer główny SDS 940. Ośrodki łączyła linia, lecz sama sprawna linia nie oznaczała, że jeden komputer potrafi korzystać z drugiego. Każda instytucja musiała napisać oprogramowanie dla własnej maszyny i uzgodnić sposób wymiany informacji. Memorandum Steve'a Crockera z UCLA z kwietnia 1969 roku, pierwszy Request for Comments, czyli RFC — dokument przedstawiany do dyskusji — zawierało wstępne propozycje i otwarte pytania dotyczące tego oprogramowania. Sieć budowano poprzez rozmowę w równym stopniu jak przez sprzęt.

W późniejszym wywiadzie opublikowanym przez projekt Internet50 UCLA Duvall wspominał o terminie zdalnego logowania wyznaczonym na 31 października. Zespół umówił test na wieczór 29 października, kiedy mniej osób potrzebowało komputerów. Zapamiętał system jako zawodny i mówił, że włączono go do prac nad interfejsem SRI, ponieważ znał jego protokoły i komputer. Kline, który napisał w UCLA oprogramowanie łączące komputer z IMP, nie przypominał sobie szczególnego powodu wyboru daty. Byli gotowi, więc spróbowali.

Co stało się z trzecią literą

Około 22.30 czasu kalifornijskiego Kline zaczął wpisywać polecenie. Programiści rozmawiali przez telefon, aby potwierdzać, co dociera do SRI. L dotarło. O dotarło. Kiedy Kline wpisał G, komputer odbiorczy uległ awarii. Pierwsze dwa znaki nie były poetyckim pozdrowieniem ułożonym dla historii. Stanowiły początek praktycznego testu logowania. Leonard Kleinrock, kierujący centrum pomiarów sieciowych UCLA, dostrzegł w nich później trafne nawiązanie do angielskiego „lo and behold”, wyrażenia oznaczającego zaskoczenie tym, co się ukazuje. Ta interpretacja pojawiła się po wydarzeniu.

Duvall podał później dokładne wyjaśnienie awarii. Komputer SRI rozpoznawał początek polecenia i mógł automatycznie odesłać pozostałe litery. Pierwotna specyfikacja przewidywała miejsce na odpowiedź jednoznakową; gdy G uruchomiło dłuższe uzupełnienie, odpowiedź przekroczyła dostępny obszar. W retrospektywnym wywiadzie Duvall nazwał to przepełnieniem bufora. Błąd tkwił w oprogramowaniu komputera, nie dowodził awarii łącza dalekiego zasięgu ani urządzeń IMP. Zespół usunął problem i według relacji Kleinrocka około godziny później przeprowadził pełne logowanie.

Wpis w dzienniku jest skromny: „Rozmawialiśmy z SRI, host z hostem”. Nie mówi o światowej usłudze publicznej i nie zachowuje dramatycznego zapisu rozmowy. Wyznacza jednak zmianę. Komputer UCLA porozumiał się z innym komputerem poprzez sieć z komutacją pakietów. W takiej sieci informacje dzieli się na małe pakiety do przesłania, a następnie składa w miejscu docelowym. RFC Crockera z 1969 roku opisywało ten podział, gdy jego autorzy wciąż ustalali, jak mają współpracować same komputery. 29 października plany sprawdzono między dwiema różnymi maszynami.

Więcej niż dwa komputery

Znane zdjęcie pojedynczej strony dziennika może sugerować, że sieć była dziełem dwóch mężczyzn. Kline i Duvall byli niezbędni dla tego testu, lecz zależał on od wielu innych: inżynierów BBN budujących IMP, kierowników ARPA finansujących i organizujących projekt oraz zespołów piszących oprogramowanie po obu stronach. W SRI grupa Douglasa Engelbarta liczyła, że sieć rozszerzy jej prace nad interaktywnymi systemami informacyjnymi. Instytut miał też prowadzić Network Information Center, centrum informacji będące wspólnym katalogiem i źródłem dokumentacji dla rosnącej sieci.

UCLA i SRI były dopiero początkiem. Uniwersytet Kalifornijski w Santa Barbara dołączył w listopadzie, a Uniwersytet Utah w grudniu, uzupełniając pierwszy układ czterech węzłów. System musiał jeszcze dowieść, że potrafi niezawodnie służyć badaczom. Sieci komputerowe badały też inne grupy, w tym brytyjskie National Physical Laboratory. Computer History Museum przedstawia ARPANET obok tych równoległych przedsięwzięć, wskazując, że finansowanie pomogło jej rozwinąć się bardziej niż wczesnym konkurentom. Była to kluczowa droga do Internetu, ale nie jedyny eksperyment z łączeniem komputerów.

Od prekursora do sieci sieci

ARPANET uzyskała później usługi, których pierwszy test nie oferował. Sieciowa poczta elektroniczna pojawiła się na początku lat siedemdziesiątych. Następnie badacze opracowali sposoby łączenia różnych sieci, nie tylko komputerów w obrębie jednej. Z tych prac powstał TCP/IP, zestaw reguł przyjęty przez ARPANET w 1983 roku i nadal fundamentalny dla Internetu. World Wide Web powstała jeszcze później. Określenie eksperymentu z 1969 roku jako „pierwszej wiadomości internetowej” jest więc skrótem: uznaje rolę poprzednika, ale zamyka dziesięciolecia pracy technicznej i instytucjonalnej w jednej nocy.

Rzeczywista noc była mniej uporządkowana i mówi więcej. Termin skłonił dwóch programistów do testowania zawodnego systemu po godzinach. Zwykłe logowanie się nie powiodło, znaleźli błąd i spróbowali ponownie. Za małym sukcesem stały pieniądze publiczne, otwarte propozycje techniczne i współpraca ludzi, których maszyny nie potrafiły same z siebie się porozumieć. Dwie litery przetrwały, ponieważ opowieść zapada w pamięć. Osiągnięciem było to, że rozmowa mogła trwać dalej.

Źródła: https://www.lk.cs.ucla.edu/internet_first_words.html ; https://internethistory.org/internet50-highlights/ ; https://www.rfc-editor.org/info/rfc1/ ; https://www.computerhistory.org/internethistory/1960s/ ; https://www.computerhistory.org/timeline/networking-the-web/ ; https://www.internetsociety.org/news/press-releases/2013/new-years-day-marks-30th-anniversary-of-major-milestone-for-global-internet/